Welke opleiding heb je nodig om bij de overheid te werken?

Denk je dat je zonder de juiste opleiding geen kans maakt bij de overheid? Dat beeld klopt steeds minder. Van mbo tot wo, en van traineeship tot directe instroom de overheid biedt voor vrijwel elk niveau een passende route naar binnen.

28 juni 2026  |  Redactie vacaturebijdeoverheid.nl  |  5 min. leestijd

De overheid heeft mensen nodig op elk denkbaar niveau: van uitvoerend werk tot strategisch beleid, van technische functies tot juridische expertise. Dat betekent dat er niet één opleidingsroute is die toegang geeft tot de overheid, er zijn er tientallen. En steeds vaker is werkervaring geen harde eis, maar iets wat je tijdens je eerste functie opbouwt. Wij horen vaak dat de overheid mensen zonder ervaring overslaat, negeert of niet serieus neemt. Toch merken wij een verschuiving in de positieve zin. 

Wat verwacht de overheid per opleidingsniveau?

• mbo
  Mbo-niveau. Functies als administratief medewerker, handhaver, medewerker burgerzaken of uitvoerend medewerker bij een uitvoeringsorganisatie vragen doorgaans een afgeronde mbo-opleiding (niveau 3 of 4). Praktische vaardigheden en klantgerichtheid wegen vaak zwaarder dan het specifieke vakgebied van je diploma.
• hbo
  Hbo-niveau. Beleidsmedewerkers, projectleiders, communicatieadviseurs en juridisch medewerkers hebben meestal een hbo-bachelor. De richting van je opleiding is vaak minder belangrijk dan je kunt denken — affiniteit met het vakgebied en aantoonbare vaardigheden tellen vaak net zo zwaar.
• wo
  Wo-niveau. Strategisch adviseurs, senior beleidsmedewerkers, juristen en specialisten op het gebied van data, recht of internationale betrekkingen starten doorgaans met een universitaire master. Voor specifieke functies, zoals bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, is een gerichte studieachtergrond gewenst, maar niet altijd verplicht.

Skills boven diploma's: een blijvende verschuiving

De trend die we eerder al benoemden in onze artikelen over de arbeidsmarkt zet onverminderd door: overheidsorganisaties kijken steeds minder naar het specifieke diploma en steeds meer naar wat je daadwerkelijk kunt. Digitale geletterdheid, probleemoplossend vermogen en bestuurlijke sensitiviteit wegen vaak net zo zwaar als de inhoud van je opleiding.

Dat betekent niet dat een diploma onbelangrijk is het blijft vaak een formele toegangseis voor specifieke functieniveaus. Maar de manier waarop je dat diploma hebt ingezet, en welke vaardigheden je daarna hebt ontwikkeld, telt steeds zwaarder mee in de uiteindelijke selectie.

Geen ervaring? De overheid investeert juist in instroom

Een van de grootste veranderingen van de afgelopen jaren is de groeiende inzet op traineeships, stages en leerwerktrajecten. De overheid beseft dat de grootste vijver aan talent niet alleen bestaat uit ervaren professionals, maar ook uit afgestudeerden en young professionals die nog moeten bewijzen wat ze kunnen. Daarom investeren steeds meer overheidsorganisaties gericht in routes die werkervaring juist opbouwen in plaats van vereisen.

Een paar voorbeelden die dit goed illustreren:

• 1
  Het Rijkstraineeprogramma (RTP). Een tweejarig traineeship voor hbo- en wo-afgestudeerden waarbij je minimaal drie opdrachten uitvoert bij verschillende ministeries. Je bouwt brede kennis op terwijl je tegelijk een volledig opleidingstraject volgt, werkervaring is geen vereiste om te starten.
• 2
  Mbo-traineeships. Ministeries zoals OCW en BZK bieden specifieke traineeships voor mbo-4 afgestudeerden, met een startsalaris vanaf ongeveer € 3.246 bruto per maand. Je werkt op drie verschillende werkplekken in twee jaar tijd, zodat je ontdekt waar je talent het beste past.
• 3
  Sectorspecifieke traineeships. Organisaties als de Belastingdienst, het Rijksvastgoedbedrijf en de Rechtspraak bieden eigen traineeships aan, vaak gericht op een specifiek vakgebied zoals fiscaliteit, vastgoed of recht. Deze trajecten combineren werk met intensieve begeleiding en opleiding.
• 4
  Leerwerktrajecten. Voor wie nog geen diploma heeft, bieden organisaties als de Belastingdienst duale leerwerktrajecten aan: je haalt een volwaardig diploma terwijl je al werkt en salaris ontvangt. Dat maakt instroom mogelijk voor mensen die anders überhaupt niet aan de startstreep zouden staan.
• 5
  Stages. Naast traineeships bieden vrijwel alle overheidsorganisaties stageplekken aan, variërend van enkele weken tot tien maanden. Voor studenten is dit vaak de eerste kennismaking met de overheid als werkgever en regelmatig de opstap naar een traineeship of vaste functie.

Waarom de overheid hier zo op inzet

De krapte op de arbeidsmarkt speelt een grote rol. Vergrijzing en een groeiend aantal vacatures dwingen overheidsorganisaties om verder te kijken dan alleen ervaren kandidaten. Traineeships en leerwerktrajecten zijn daarmee niet alleen goed voor de instromer ze zijn een strategische noodzaak voor de overheid zelf, die anders het tempo van vervanging niet kan bijhouden.

Het resultaat is een opener arbeidsmarkt dan veel mensen verwachten. Of je nu net van het mbo komt, een wo-master op zak hebt of nog geen diploma hebt afgerond: er is een route die past.

Wat betekent dit voor jou?

Laat een ontbrekend cv met overheidservaring je niet tegenhouden. De overheid zoekt actief naar manieren om nieuwe mensen binnen te halen en op te leiden en heeft daar in 2026 meer programma's voor dan ooit. Verdiep je in de traineeships en leerwerktrajecten die passen bij jouw niveau en interesse, en bedenk dat de eerste stap niet per se een vaste functie hoeft te zijn.

Bij vacaturebijdeoverheid.nl brengen we niet alleen vaste vacatures samen, maar ook traineeships en stages bij gemeenten, provincies, waterschappen, ministeries en uitvoeringsorganisaties. Soms is de beste manier om te beginnen niet de grootste stap, maar de eerste.